خارک آبپخش؛ از حاجباقریِ شیرین تا برحیِ مرواریدی
خارک مرحلهای از رسیدن خرما پیش از رطب و خرمای رسیده است؛ اما طعم خارک به رقم نخل بستگی دارد. در آبپخش، خارکهایی مانند حاجباقری، برحی و بریمی شیرین و خوراکیاند و هرکدام ظاهر و طعم متفاوتی دارند.
خارکهای آبپخش؛ از حاجباقریِ درشت تا بریمیِ شیرین
وقتی صحبت از خرمای جنوب میشود، معمولاً رطب و خرمای رسیده به ذهن میآید؛ اما خرما پیش از رسیدن به این دو مرحله، دورهای دارد که در جنوب به آن خارک میگویند.
خارک، میوه نخل در مرحلهای از رسیدن است که رنگ و طعم آن از حالت اولیه خارج شده، اما هنوز به رطب تبدیل نشده است. نکته جالب اینجاست که خارک همه نخلها شبیه هم نیست؛ بعضی خارکها شیرین و کاملاً خوراکیاند و بعضی دیگر گس یا تلخاند و معمولاً برای خوردن برداشت نمیشوند.
در آبپخش و نواحی خرماخیز دشتستان، این تفاوت را میتوان بهخوبی میان ارقام مختلف دید.
خارک حاجباقری؛ درشت، زرد و شیرین
در میان خارکهای آبپخش، حاجباقری از چشمگیرترینهاست.
خارک حاجباقری معمولاً درشت و زرد است و شیرینی قابلتوجهی دارد. اندازه و ظاهر آن باعث شده در میان خارکهای منطقه، جایگاه خاصی داشته باشد؛ بهخصوص برای کسانی که خارک را تازه و همانطور که از نخل چیده میشود دوست دارند.
اگر قرار باشد از خارکهای آبپخش نمونهای را انتخاب کنیم که از همان ظاهرش تفاوت خود را نشان دهد، حاجباقری یکی از اولین گزینههاست.
خارک بریمی؛ زرد و قرمز و شیرین
بعد از حاجباقری، بریمی یکی از شناختهشدهترین خارکهای خوراکی منطقه است.
خارک بریمی ظاهر بسیار جالبی دارد: زمینهای زرد با بخشهایی قرمز، بهخصوص در ابتدا و انتهای میوه. در این مرحله، بریمی شیرین و خوشخوراک است و همین ویژگی باعث شده در کنار رطب و خرمای رسیده، خودِ خارک آن هم مورد توجه باشد.
بریمی از آن رقمهایی است که جذابیتش فقط به مرحله خرمای رسیده محدود نمیشود؛ خارک، رطب و خرمای آن هرکدام ویژگی خودشان را دارند.
خارک محبوبی؛ سرخ و شیرین
محبوبی از دیگر خارکهای سرخرنگ منطقه است.
خارک محبوبی شیرین و خوشخوراک است و از آن دسته خارکهایی است که رنگ سرخ آن، پیش از آنکه میوه به رطب برسد، کاملاً خودش را نشان میدهد.
در میان ارقام محلی، محبوبی یکی از خارکهایی است که برای خوردن در همین مرحله هم طرفدار دارد.
خارک شیخالی؛ سرخ با طعمی متفاوت
خارک شیخالی هم رنگی سرخ دارد، اما از نظر طعم با خارکهایی مثل حاجباقری و بریمی یکسان نیست.
شیرینی آن کمتر است و کمی گسی در طعمش احساس میشود. به همین دلیل، اگر کسی خارکهای بسیار شیرین را معیار قرار دهد، شیخالی برایش طعم متفاوتی خواهد داشت.
خارک برهی؛ کوچک، گرد و مرواریدی
برهی را میتوان از روی ظاهرش هم بهراحتی از بعضی ارقام دیگر تشخیص داد.
خارک آن کوچک، گرد و زرد است و ظاهرش حالت مرواریدی دارد. اندازهاش با خارکهای درشتتری مثل حاجباقری قابل مقایسه نیست، اما همین شکل کوچک و گرد یکی از ویژگیهای ظاهری آن است.
پس چرا خیلیها فکر میکنند همه خارکها گساند؟
یکی از تصورات رایج درباره خارک این است که خارک ذاتاً گس و تلخ است.
اما این تصور درست نیست.
احتمالاً یکی از دلایل شکلگیری این تصور، آشنایی بیشتر مردم با خارک کبکاب است.
خارک کبکاب، برخلاف حاجباقری یا بریمی، معمولاً برای خوردن مناسب نیست و طعمی گس و تلخ دارد. به همین دلیل، کسی که خارک را با کبکاب شناخته باشد، ممکن است تصور کند همه خارکها همین طعم را دارند.
در حالی که در آبپخش، ارقام مختلفی وجود دارند که خارک آنها شیرین و خوراکی است؛ از حاجباقری و بریمی گرفته تا محبوبی و برخی ارقام دیگر.
کبکاب اتفاقاً در مرحله بعد داستان متفاوتی دارد.
خارک آن گس است، اما وقتی میوه در گرمای تابستان بیشتر میرسد، به رطب کبکاب تبدیل میشود؛ همان رطب شیرین و عسلی که در منطقه بسیار محبوب است. بعدتر، با کاهش رطوبت و رسیدن بیشتر، میوه به خرمای رسیده تبدیل میشود.
بنابراین نمیشود درباره خارکها یک حکم کلی داد. طعم خارک، مثل طعم خرمای رسیده، به رقم نخل بستگی دارد.
خارک، رطب و خرما؛ سه مرحله از یک میوه
برای درک تفاوت اینها کافی است مسیر میوه را روی نخل دنبال کنیم:
خارک → رطب → خرمای رسیده
اما این مسیر برای همه ارقام دقیقاً یک نتیجه ندارد.
ممکن است خارک یک رقم بسیار شیرین و خوراکی باشد، اما رطب یا خرمای رسیده آن محبوبیت کمتری داشته باشد. در رقم دیگری، خارک گس باشد اما رطب آن فوقالعاده شیرین و خوشخوراک شود؛ درست مانند کبکاب.
به همین دلیل، شناخت خرمای جنوب فقط شناخت اسم ارقام نیست؛ باید دانست هر رقم در کدام مرحله از رسیدن، بهترین طعم و کاربرد را دارد.
خارکهای آبپخش را باید رقمبهرقم شناخت
آبپخش و نواحی خرماخیز دشتستان فقط یک نوع خرما ندارند. تفاوت ارقام در رنگ، اندازه، شیرینی، میزان گسی و حتی مرحلهای که برای خوردن مناسبترند، خودش بخشی از تنوع خرمای این منطقه است.
حاجباقری با خارک درشت و شیرین، بریمی با خارک دورنگ و خوشخوراک، محبوبی با خارک سرخ و شیرین، شیخالی با طعم کمی گستر و برهی با خارک کوچک و مرواریدی، تنها چند نمونه از این تنوعاند.
و شاید جالبترین نکته همین باشد:
خارک همیشه گس نیست؛ فقط کافی است بدانیم کدام رقم را میخوریم.
